| ક્રમ્ | શબ્દ | અર્થ | શબ્દ પ્રયોગ |
| ૧ | ધ | ધન | ધ ને કારણે અહંકાર હોવો તે બરાબર નથી |
| ૨ | ધકારો | આશંકા | દિકરાને ઘેર આવતા મોડું થાય તો દિલમાં એકદમ ધકારો થઇ જાય છે.. |
| ૩. | ધખ | ખીણ | ધખની ઉંડાઇ કોણ માપી શકે ? |
| ૪. | ધજીર | ચીંથરું | ગરીબને મન ધજીર પણ રાજરાણીના ચીર સમ હોય છે |
| ૫ | ધડુ | કળશ | ગામડાના ઘરોમાં ધડુની સુંદર સજાવટ હોય છે. |
| ૬ | ધધરૂ | સાંજ | પંખીઓના હારબંધ ટોળા કદી જોયા છે ધધરૂ ટાણે ? |
| ૭ | ધપ | તમાચો | ધપ મારીને ગાલ લાલ રાખ્યો છે. |
| ૮ | ધફી | રીસ | વાત વાતમાં ધફી શું ? |
| ૯ | ધબકુ | માટીની નાની કોઠી | આંગણામાં ધબકુ ની શોભા સરસ લાગે છે. |
| ૧૦ | ધમ | કૃષ્ણ,પરમાત્મા | ધમની કૃપા સૌના જીવનમાં હજો. |
| ૧૧ | ધરૂ | ધૃવનો તારો | ઉત્તર દિશામાં દેખાતો ધરુ કેવો ચમકે છે ? |
| ૧૨ | ધંખના | લગની | આ લખવાની ધંખના બહુ લાગી મને તો ! |
| ૧૩ | ધસામ | પોચી જમીન | સાચવીને ચાલજો,આગળ ધસામ આવશે. |
| ૧૪ | ધાનવાયા | સાંબેલુ | ગામડામાં ધાનવાયા ઘેર ઘેર હોય જ. |
| ૧૫ | ધાબી | વાદળાથી લાગતો ખો દિવસ | પર્વતની ટેકરીઓ પર દિવસ ખુબ જ ધાબી ધાબી લાગે,પણ ગમે. |
| ૧૬ | ધારણિયો | થાંભલો | માના અચાનક અવસાને વીરો મારો તો જાણે ધારણિયો થઈ ગયો. |
| ૧૭ | ધારાજ | દિવ્ય જળ | હરદ્વારની ગંગાનુ જળ ધારાજ મનાય છે. |
| ૧૮ | ધિણોજો | અદેખો માણસ | ધીણોજો માનવી કદી સુખી થતો નથી. |
| ૧૯ | ધિનોર | અગ્નિનો ભડકો | ઘી હોમવાથી ધીનોર વધુ પ્રજ્જ્વલિત થાય. |
| ૨૦ | ધી | બુધ્ધી | હે ભગવન, મારી ધી ને યોગ્ય માર્ગે પ્રેરો. |
ગુજરાતી શબ્દ સ્પર્ધાની પૂર્વ તૈયારી- અક્ષર “ધ” March 23, 2009
Posted by devikadhruva in : Uncategorized , add a commentવિશ્વ-ચિત્રણ March 11, 2009
Posted by devikadhruva in : સ્વરચના , add a comment 
વિશ્વમાં જે થયાં કરે છે તે જોયા કરું છું,
મનમાં જે થાય છે તે કર્યા કરું છુ,
કેમ થાય ફરિયાદ નિયંતાને,
વિચારી એમ,એને જોયા કરું છું.
સર્જ્યું હશે ખુદાએ જ્યારે જગત,
શું આવું ધાર્યું હશે વિચાર્યા કરું છું,
કોણ કોને શાને પૂછે પ્રશ્નો,
સમજી એમ મૌન રાખ્યા કરું છું.
લાગ્યા છે દવ આ દૂનિયાના ડુંગરને,
ઓલવાશે કોઇથી કદી મૂંઝાયા કરું છું.
જોઉં ઉપર ને દેખાય ઘેરા વાદળાં,
સોનેરી કિનાર પર મીટ માંડ્યા કરું છું,
કળિયુગના કાળા આ કેરની તાસીરમાં,
સંતાયેલા સતયુગની તસ્વીર ઝંખ્યા કરું છું.
શબ્દ-આસવ February 22, 2009
Posted by devikadhruva in : સ્વરચના , add a comment
શબ્દ બ્રહ્મ છે, અવિનાશી અક્ષરોનો અર્ક છે,
શબ્દ સાહિત્ય સર્જે છે, ચિત્રો દોરે છે,
શબ્દ સંગીત રચે છે, નર્તન કરે છે,
શબ્દ શિલ્પ ઘડે છે, કલાના હર રુપમાં રમે છે…..
શબ્દ સ્પર્શ છે, હૈયાનો ધબકાર છે,
શબ્દ વિચારોની પાંખ છે, ચિંતનની આંખ છે,
શબ્દ મનનો ઉમંગ છે,અંતરનો તરંગ છે,
શબ્દ અભિવ્યક્તિનું અંગ છે,અનુભૂતિનો રંગ છે…..
શબ્દ આભની ઉંચાઇ છે, સાગરની ગહરાઇ છે,
શબ્દ સૂરજનું તેજ છે, ચંદ્રનું હેત છે,
શબ્દ સૃષ્ટિનો વિહાર છે, વાણીનો વિકાસ છે,
શબ્દ અદભૂત વર્ણન છે, માનવીનું સર્જન છે……
શબ્દ અરમાનોની ઓઢણી છે,આશાઓની આતશબાજી છે,
શબ્દ અહમથી સોહમની યાત્રા છે, ઇશ્વરની આરાધના છે,
શબ્દ હ્રદયનો આસવ છે, પવિત્ર પ્રેમનો પાલવ છે,
શબ્દને પાલવડે પ્રીત છે,શબ્દને પાલવડે મારી પ્રીત છે…
જીંદગીને એક વિશેષ વાચા છે… February 7, 2009
Posted by devikadhruva in : સ્વરચના , 2 commentsજીંદગીને એક વિશેષ વાચા છે,
ને હર માનવ છે એક કથા.
વિધાતાની વરવી કલમ છે,
ને જીવન સૌના પાના..
સુખ દુ:ખ એનો કક્કો છે,
ને ચડતી પડતી બારાખડી,
સંજોગના સ્વર વ્યંજન છે,
ને વ્યાકરણ તો છે વ્યથા..
જેની ગૂઢ ગહન વળી ભાષા,
ને હર માનવ છે બસ કથા.
શાહીનો રંગ એક જ આમ તો,
ને તો યે દીસે રૂપ જુદા;
કોઇની રક્તવર્ણી છે વાત,
ને કોઈની રક્ત ટપકતી કથા…..
જીંદગીને એક વિશેષ વાચા છે,
ને હર માનવ છે એક કથા.
વિશ્વસંદેશ January 27, 2009
Posted by devikadhruva in : સ્વરચના , add a comment
( “વૈષ્ણવજન તો તેને રે કહીએ જે પીડ પરાઇ જાણે રે”….ના રાગમાં )
ગાંધી-પ્રિયજન નિજને રે કહીએ જો, પરદુ:ખ ભંજક થઇએ રે…….
સત્ય, અહિંસા, સમજી સાચા, વિશ્વ-માનવ બનીએ રે…………
સકળ લોક શાંતિને ઝંખે, ના તો યે કોઇ પામે રે;
મન-વચનને ઉંચા રાખી, કર્મમાં વણી લઇએ રે……….…ગાંધીપ્રિયજન નિજને
વણ-કપટી ને સ્વાર્થો ત્યાગી, પ્રેમજ્યોત જગાવીએ,
ભૂલથી કદી અસત્ય ન બોલી,પરધન મન નવ ધરીએ રે….. ગાંધીપ્રિયજન
પ્યાલો ખાલી અડધો નીરખી, અડધો ભરેલો કહીએ રે,
આવો, મર્મ હવે સમજીને, વિશ્વમાનવ બનીએ રે……. .ગાંધીપ્રિયજન નિજને
“વાનર ત્રણ”નો બોધ મૂકીને,જગ જીતી એ ચાલ્યા રે,
ગાંધીનો પૈગામ એ પામી, વિશ્વચરણ કઇંક ધરીએ રે….ગાંધીપ્રિયજન નિજને
માનસ-પૂત્રી January 23, 2009
Posted by devikadhruva in : અગદ્યાપદ્ય , 2 commentsઅગદ્યાપદ્ય :
મારે એક માનસ પુત્રી છે.
ક્યારેક ક્યારેક એ સ્વપ્નમાં આવે છે.
કાલે રાત્રે આવીને કહે, “મા, મારે લગન કરવા છે. “
“અને દહેજમાં ઘણું બધું જોઇએ છે. “
મા,મને આપીશ ને ?” હું ચમકી.
આ તે કેવી માંગણી ? તેણે કહેવાનું ચાલુ રાખ્યું.
” મા, મને વિશ્વ સાથે લગન કરવા છે.
દહેજમાં મને વિનય-વિવેકના વાઘા અને આદરના અલંકાર આપજો;
નમ્રતાના દાગીના અને સ્મિતના કોડિયાં ભરજો;
સુવિચારોનું સુંદર સિંદુર અને શુધ્ધતાના કંગન આપજો;
હાથમાં હેતાળ હૂંફ ભરજો અને આંખમાં અમીના દાન દેજો;
સોનેરી સત્યના સાંકળા આપજો…અને..
પ્રેમની પરી બનાવી મોકલજો;
અને હા, મા, છેલ્લી એક વિનંતી…….
કવિની કલમ જરૂર મૂકજો હોં !”
આંખ ખુલી ગઇ. શું હતુ એ ?
સ્વપન કે કલ્પન ?!!
આભાસ January 18, 2009
Posted by devikadhruva in : સ્વરચના , add a comment“તું મને ન શોધ ક્યાંય આસપાસમાં, હું તને મળી શકું તારા જ શ્વાસમાં”…. અંકિત ત્રિવેદીને સલામ.
———————————————————
મળતી’તી તને પ્રત્યેક શ્વાસમાં,
ખબર નો’તી તું હતો મોટા નિવાસમાં….
ન મળે કદી તો ક્યાંથી ખબર પડે ?
રમતા’તા બાળપણમાં શેરીના વાસમાં….
ફૂલની જેમ કોઇનામાં હું સવારથી,
કુમાશ શોધી રહી સુવાસમાં…..
પથિક કદીક તો પડશે ભૂલો,
જો નીકળ્યો હશે કદીક વરસાદમાં…
તરછોડી ચાલ્યો’તો અચાનક,
મૂકી વિશ્વાસના આભાસમાં……..
ગઝલોમાં લખી તને થાકી હવે,
છોડ વાતો મળવાની કો’ક પ્રાસમાં…
********************************************************
ઇશ્વરની કૃતિ January 11, 2009
Posted by devikadhruva in : સ્વરચના , 1 comment so far“તૂટેલા કાચના કટકા સિતારા કદી થાતા નથી.”ના શાયરને સલામ
ઇશ્વરની કૃતિમાં ફેરફાર કદી થાતાં નથી,
માનવને પીંછા ને પાંખો કદી થાતા નથી.
અંબર પર માછલાં કદી તરતા નથી,
સમંદર પર સિતારા કદી થાતા નથી.
પંખીઓને પગ અને વાચા કદી હોતા નથી,
પ્રેમીના ભાગે વિરહના દુ:ખ કદી જાતા નથી.
વીતેલા સમયના પાન પાછા કદી ફરતા નથી,
છૂટેલા જીભના તીર પાછા કદી વળતા નથી.
એક્મેકના મનને વાંચી કદી શકાતા નથી,
પોતાના છે જે સાચા, પારકા કદી થાતા નથી.
શાંતિના કોડ પૂરા કોઇના કદી થાતા નથી,
માત્ર સમજ વિના ક્યાંય કદી શાતા નથી !!
હવે ગમે છે. January 2, 2009
Posted by devikadhruva in : સ્વરચના , add a comment—–અમૃત ઘાયલ—“કાજલભર્યા નયનના કામણ મને ગમે છે”ને સલામ–
********** ********* ********* ********* *********
છો ને પ્રગટતા દીવા, મંદિરમાં હજારો,
મનમાં પ્રગટતો સાચો, દીવો હવે ગમે છે.
છો ને પૂજાતો પથ્થર,બની દેવરૂપ હજારો,
કરી કામ પછી છૂપાતો, ઇનસાન હવે ગમે છે.
છો ને જીવનમાં થાતો, વર્ષોનો આ ઉમેરો,
વરસમાં ઉભરે જો જીવન,એવું હવે ગમે છે.
છો ને મળતી સંપત્તિ, ધનની બધે હજારો,
સમૃધ્ધિ સંબંધોની ,સાચી હવે ગમે છે.
છો ને પહોંચે ગગનમાં,ચાંદ ઉપર યુવાનો,
શીતળતા અર્પે દિલને,ચાંદની હવે ગમે છે.
‘ક્ષ’ અને ‘જ્ઞ’ નો મેળો December 30, 2008
Posted by devikadhruva in : શબ્દારંભે અક્ષર એક , add a comment2008 ના વર્ષની સાથે સાથે ચાલેલ મારી “શબ્દારંભે અક્ષર એક” ની યાત્રા પણ ‘ ક્ષ અને જ્ઞ ‘ ના મેળા સુધી આજે પરિપૂર્ણ થાય છે.આ તબક્કે આપ સૌના પ્રતિભાવ અને એ દ્વારા મળેલ પ્રેરણા માટે ર્હ્ર્દયપૂર્વક, સવિનય ખુબ ખુબ આભાર..
************ ************* ************* ***************
ગદ્ય
ક્ષરાક્ષરના જ્ઞાતા ક્ષત્રિય ક્ષમિતે,
જ્ઞાન-ચક્ષુથી ક્ષીરનીરના જ્ઞાનથી,
જ્ઞાતિના ક્ષેત્રની ક્ષતિઓને,
ક્ષમ્ય-ભાવે ક્ષમી, ક્ષણે ક્ષણે,
ક્ષેમકુશળતા બક્ષી…..
************************************************************
